टूल्स

STOP-Bang: स्लीप ॲप्नियाचा धोका

होय/नाही चे आठ प्रश्न, ज्यांवरून ऑब्स्ट्रक्टिव्ह स्लीप ॲप्निया असण्याची शक्यता किती आहे याचा अंदाज येतो: म्हणजे झोपेत पुन्हा पुन्हा श्वास थांबणे. सगळी आकडेमोड तुमच्या डिव्हाइसवरच होते; तुमची उत्तरे कुठेही पाठवली जात नाहीत आणि साठवलीही जात नाहीत.

घोरणे

तुम्ही मोठ्याने घोरता का — बोलण्यापेक्षाही मोठ्याने, किंवा बंद दारातूनही ऐकू येईल इतके? (तुमच्याजवळ झोपणाऱ्यांना विचारा.)

थकवा

तुम्हाला दिवसा अनेकदा थकल्यासारखे, गळून गेल्यासारखे किंवा झोप आल्यासारखे वाटते का? उदाहरणार्थ, गाडी चालवताना किंवा नुसते बसल्या बसल्या डुलकी लागते का?

श्वास थांबताना कोणी पाहिले

तुम्ही झोपेत असताना तुमचा श्वास थांबलेला, किंवा तुम्ही गुदमरताना, धापा टाकताना कोणी पाहिले आहे का?

प्रेशर

तुम्हाला हाय ब्लड प्रेशर आहे का, किंवा त्यासाठी उपचार सुरू आहेत का?

BMI

तुमचा BMI 35 kg/m² पेक्षा जास्त आहे का?

खात्री नाही? हिशोब करून पाहा

उंची आणि वजन भरा; उत्तर आपोआप भरले जाईल.

वय

तुमचे वय 50 पेक्षा जास्त आहे का?

मान

तुमच्या मानेचा घेर मोठा आहे का? कंठमणीच्या (Adam’s apple) पातळीवर मानेभोवती टेप लावून मोजा: पुरुषांमध्ये 43 cm (शर्टची कॉलर 17 इंच) किंवा जास्त, स्त्रियांमध्ये 41 cm (16 इंच) किंवा जास्त.

लिंग

तुम्ही पुरुष आहात का?

18 आणि त्याहून जास्त वयाच्या प्रौढांसाठी.

तुमचा STOP-Bang स्कोअर
—8 पैकी

आठही प्रश्नांची उत्तरे द्या.

8 पैकी 0 उत्तरे दिली

गाडी चालवताना झोप येते? डॉक्टरांना दाखवेपर्यंत गाडी चालवू नका.

तुमच्या स्कोअरचा अर्थ

स्कोअरमध्यम ते गंभीर स्लीप ॲप्नियाचा धोका
0 – 2कमी
3 – 4मधला; पण S, T, O, P पैकी 2 किंवा जास्त उत्तरे होय असतील आणि तुम्ही पुरुष असाल, तुमचा BMI 35 पेक्षा जास्त असेल किंवा तुमच्या मानेचा घेर मोठा असेल, तर जास्त
5 – 8जास्त

स्कोअर जितका जास्त, तितकी स्लीप ॲप्नियाची शक्यता जास्त. स्लीप क्लिनिकमध्ये पाठवलेल्या लोकांमध्ये, मध्यम ते गंभीर स्लीप ॲप्निया असलेल्यांपैकी साधारण 94% जणांना 3 किंवा जास्त स्कोअरने ओळखले. पण प्रश्नावलीवरून निदान करता येत नाही: ते फक्त स्लीप स्टडीनेच होते.

हे महत्त्वाचे का आहे

उपचार न केलेला स्लीप ॲप्निया आणि हाय ब्लड प्रेशर, हृदयविकार, डायबिटीस, तसेच दिवसा येणाऱ्या झोपेमुळे होणारे रस्ते-अपघात, यांचा संबंध आढळतो. जास्तीचे वजन, विशेषतः मान आणि कंबरेभोवती, हे त्याचे एक सर्वात मोठे कारण आहे, आणि वजन कमी केल्यावर तो अनेकदा सुधारतो. ऑपरेशनच्या आधीही हे महत्त्वाचे आहे: तुमचा स्कोअर जास्त असेल, तर भूल देणाऱ्या डॉक्टरांना (ॲनेस्थेटिस्ट) आधीच सांगा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

STOP-Bang स्कोअरचा अर्थ काय?

प्रत्येक होय ला 1 गुण, एकूण 8 पैकी. 0 ते 2 म्हणजे मध्यम ते गंभीर ऑब्स्ट्रक्टिव्ह स्लीप ॲप्नियाचा धोका कमी, 3 ते 4 मधला (इंटरमीडिएट) धोका, आणि 5 ते 8 जास्त धोका. पहिल्या चार प्रश्नांपैकी (घोरणे, थकवा, श्वास थांबताना कोणी पाहिले, ब्लड प्रेशर) किमान दोनांची उत्तरे होय असतील, आणि सोबत तुम्ही पुरुष असाल, तुमचा BMI 35 पेक्षा जास्त असेल किंवा तुमच्या मानेचा घेर मोठा असेल, तर 3 किंवा 4 स्कोअरही जास्त धोका मानला जातो.

STOP-Bang ने स्लीप ॲप्नियाचे निदान होऊ शकते का?

नाही. ही फक्त प्राथमिक तपासणीची प्रश्नावली आहे: स्लीप ॲप्निया असण्याची शक्यता किती, ते ती सांगते. तो आहे की नाही, हे फक्त स्लीप स्टडीनेच (पॉलिसोम्नोग्राफी किंवा घरी करायची स्लीप टेस्ट) नक्की कळते.

कमी स्कोअर आला, म्हणजे मला स्लीप ॲप्निया नाहीच, अशी खात्री देता येते का?

नाही. कमी स्कोअर आला, तर मध्यम ते गंभीर स्लीप ॲप्नियाची शक्यता कमी होते, पण तो अशक्य होत नाही. BMI आणि मानेचे कट-ऑफ कॅनडातील रुग्णांवरून ठरवले गेले, आणि स्लीप ॲप्निया असलेल्या अनेक भारतीयांचा BMI 35 पेक्षा कमी असतो. तुम्ही मोठ्याने घोरत असाल, झोपेत श्वास थांबत असेल किंवा दिवसा झोप येत असेल, तर स्कोअर काहीही असो, डॉक्टरांना दाखवा.

स्रोत4
  1. Chung F, et al. STOP questionnaire: a tool to screen patients for obstructive sleep apnea. Anesthesiology 2008;108:812-21.
  2. Chung F, et al. High STOP-Bang score indicates a high probability of obstructive sleep apnoea. Br J Anaesth 2012;108:768-75.
  3. Chung F, Abdullah HR, Liao P. STOP-Bang questionnaire: a practical approach to screen for obstructive sleep apnea. Chest 2016;149:631-8.
  4. Nagappa M, et al. Validation of the STOP-Bang questionnaire as a screening tool for obstructive sleep apnea among different populations: a systematic review and meta-analysis. PLoS One 2015;10:e0143697.

अस्वीकरण