ઇન્ડિયન ડાયાબિટીસ રિસ્ક સ્કોર
ભારતીય પુખ્તો માટે બનાવેલા ચાર પ્રશ્નો, જેનાથી અંદાજ મળે છે કે તમને ખબર ન હોય એવો ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ હોઈ શકે કે નહીં. બધી ગણતરી તમારા ડિવાઇસ પર જ થાય છે; તમે જે લખો છો તે ક્યાંય મોકલાતું નથી કે સંગ્રહાતું નથી.
ચારેય પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
| ઉંમર | |
| કમરનો ઘેરાવો | |
| શારીરિક પ્રવૃત્તિ | |
| ડાયાબિટીસવાળાં માતા-પિતા |
સ્કોર કેવી રીતે ગણાય છે?
| પ્રશ્ન | જવાબ | પોઇન્ટ |
|---|---|---|
| ઉંમર | 35 થી ઓછું | 0 |
| 35 – 49 | 20 | |
| 50 કે તેથી વધુ | 30 | |
| કમરનો ઘેરાવો | સ્ત્રીઓ 80 cm થી ઓછી, પુરુષો 90 cm થી ઓછી | 0 |
| સ્ત્રીઓ 80 – 89 cm, પુરુષો 90 – 99 cm | 10 | |
| સ્ત્રીઓ 90 cm કે તેથી વધુ, પુરુષો 100 cm કે તેથી વધુ | 20 | |
| શારીરિક પ્રવૃત્તિ | જોરદાર પ્રવૃત્તિ: નિયમિત જોરદાર કસરત કે ઘરે કે કામ પર ભારે (શારીરિક મહેનતનું) કામ | 0 |
| મધ્યમ: નિયમિત મધ્યમ કસરત કે ઘરે કે કામ પર મધ્યમ પ્રવૃત્તિ | 10 | |
| હળવી: નિયમિત હળવી કસરત કે ઘરે કે કામ પર હળવી પ્રવૃત્તિ | 20 | |
| કોઈ નહીં: કોઈ કસરત નહીં, ઘરે અને કામ પર બેઠાડુ | 30 | |
| ડાયાબિટીસવાળાં માતા-પિતા | કોઈ નહીં | 0 |
| એક | 10 | |
| બંને | 20 |
કુલ 30 થી નીચે: ઓછું જોખમ. 30 થી 50: મધ્યમ. 60 કે તેથી વધુ: ઊંચું જોખમ.
એ કેટલું ભરોસાપાત્ર છે?
જે અભ્યાસમાંથી આ સ્કોર બન્યો (ચેન્નાઈના 2,350 પુખ્તો), તેમાં 60 કે તેથી વધુ સ્કોરે, જેમને ડાયાબિટીસ હતો પણ નિદાન થયું ન હતું એવા 72.5% લોકોને પકડી પાડ્યા (સેન્સિટિવિટી), અને જેમને ડાયાબિટીસ ન હતો એવા 60.1% લોકોને સાચી રીતે બાકાત રાખ્યા (સ્પેસિફિસિટી). 60 કે તેથી વધુ સ્કોરવાળામાંથી લગભગ 6 માંથી 1 ને ખરેખર ડાયાબિટીસ હતો; 60 થી ઓછા સ્કોરવાળામાંથી લગભગ 100 માંથી 95 ને ન હતો. એટલે આ સસ્તી પહેલી ચાળણી છે: કોણે બ્લડ ટેસ્ટ કરાવવો જોઈએ તે બતાવે છે, પણ પોતે ટેસ્ટ નથી. પછીથી મેંગલોર અને લખનઉમાં થયેલા અભ્યાસોમાં પણ ત્યાંના લોકોમાં એ કામ કરતો જોવા મળ્યો.
BMI અને કમર-ઊંચાઈ ગુણોત્તર પણ જોવો છે? BMI અને કમર કેલ્ક્યુલેટર વાપરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
ઇન્ડિયન ડાયાબિટીસ રિસ્ક સ્કોર શું છે?
આ ચાર પ્રશ્નોનો સ્કોર છે, જે મદ્રાસ ડાયાબિટીસ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશને (મોહન અને સાથીઓ, 2005) ચેન્નાઈ અર્બન રૂરલ એપિડેમિયોલોજી સ્ટડીના આધારે બનાવ્યો છે. ઉંમર, કમર, શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને માતા-પિતામાં ડાયાબિટીસ, એ દરેક માટે પોઇન્ટ ઉમેરાય છે (કુલ 100 માંથી). હેતુ એવા પુખ્તોને શોધવાનો છે, જેમને ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ હોઈ શકે અને પોતાને ખબર પણ ન હોય.
IDRS સ્કોર કેટલો હોય તો ઊંચો ગણાય?
60 કે તેથી વધુ એટલે ઊંચું જોખમ, 30 થી 50 એટલે મધ્યમ, અને 30 થી ઓછું એટલે ઓછું. મૂળ અભ્યાસમાં, જેમને ડાયાબિટીસ હતો પણ હજી નિદાન થયું ન હતું એવા લગભગ 10 માંથી 7 લોકોને 60 કે તેથી વધુ સ્કોરે પકડી પાડ્યા હતા.
ઓછો સ્કોર આવે, તો શું એનો અર્થ એ કે મને ડાયાબિટીસ નથી?
ના. સ્કોર ફક્ત જોખમનો અંદાજ આપે છે; જેમને ખરેખર ડાયાબિટીસ છે એવા કેટલાક લોકો એમાં છૂટી જાય છે. સાચો જવાબ ફક્ત બ્લડ ટેસ્ટ (ભૂખ્યા પેટે ગ્લુકોઝ, HbA1c કે ગ્લુકોઝ ટોલરન્સ ટેસ્ટ) જ આપી શકે. તરસ, વારંવાર ઘણો પેશાબ કે વજન ઘટવું જેવાં લક્ષણો હોય, તો સ્કોર ગમે તે આવે, ટેસ્ટ કરાવો.
સ્કોરનો કયો ભાગ મારા હાથમાં છે?
કમર અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ: બંને મળીને 100 માંથી 50 પોઇન્ટ સુધી. ઉંમર અને કુટુંબનો ઇતિહાસ બદલી શકાતાં નથી.
સ્રોતો3
- Mohan V, Deepa R, Deepa M, Somannavar S, Datta M. A simplified Indian Diabetes Risk Score for screening for undiagnosed diabetic subjects. J Assoc Physicians India 2005;53:759-63.
- Adhikari P, Pathak R, Kotian S. Validation of the MDRF-Indian Diabetes Risk Score (IDRS) in another south Indian population through the Boloor Diabetes Study. J Assoc Physicians India 2010;58:434-6.
- Khan MM, et al. Validity of Indian Diabetes Risk Score and its association with body mass index and glycosylated hemoglobin for screening of diabetes in and around areas of Lucknow. J Family Med Prim Care 2017;6:366-73.